Als antwoord op de zuivelcrisis hebben melkveehouders dit jaar twee nieuwe coöperaties opgericht met name Faircoop en Délimel. Beide coöperaties werden opgericht door ondernemende melkveehouders die via dit initiatief zelf zoeken naar oplossingen en antwoorden op de zuivelcrisis. Beide coöperaties vertrekken vanuit dezelfde filosofie met name een eerlijk product vraagt om een eerlijke prijs. De werkwijze van beide coöperaties zijn verschillend doch individueel verdedigbaar.

• Faircoop tracht de productie te commercialiseren voor een eerlijke prijs. Van elke liter verkochte melk gaat er 10 eurocent rechtstreeks naar de kas van de coöperatie. Het verzamelde bedrag wordt jaarlijks herverdeeld tussen de deelnemende leden, ongeacht de omvang van hun exploitatie.
• Delimel daarentegen werkt meer op de authenticiteit van het product door te focussen op de betere smaak. Delimel doet de ophaling in eigen regie. De eerlijke prijsvorming wordt bewerkstelligd door het uitschakelen van tussenschakels.

Beide initiatieven verdienen onze steun.

Het is een feit dat bovenstaande initiatieven genomen werden uit onvrede over de zuivelproblematiek waarbij de eigen zuivelfabriek, vaak een coöperatie, kop van jut is. Een coöperatie zoals er nu twee bijkomend zijn opgericht. En zo komen we naadloos tot de zin of onzin van coöperaties. Een coöperatie is de facto een contradictie in terminus wanneer we de werking vanuit economisch oogpunt bekijken. Een bedrijf heeft tot doel grondstoffen via een verwerkingsproces te commercialiseren waarbij zij alle kosten kan betalen en een marge creëert om de vennoten te vergoeden en reserves aan de kant te leggen voor voorziene en onvoorziene uitgaven. Om dit doel te bereiken tracht een bedrijf om tegen een zo goed mogelijke prijs/kwaliteitsverhouding, lees zo goedkoop mogelijk, aan te kopen en zo duur mogelijk te verkopen.

Binnen een coöperatie is dit moeilijk aangezien de vennoten ook de grondstofleveraars zijn. Ofwel betaalt het bedrijf boven de marktprijs en levert ze in op haar winstmarge ofwel betaalt het bedrijf de marktpijs en kan ze een hogere marge creëren. Wanneer echter het middel (de vennootschap) het doel is geworden dan dreigen de vennoten als overlast beschouwd te worden. Daarom is het noodzakelijk dat in dit subtiele spel de juiste communicatie wordt gevoerd tussen vennoten, klanten en leveranciers. De coöperatie, en daarbij het management, mag het doel van de vennootschap niet verwisselen met de middelen om dat doel te bereiken. Daarom handelt ze steeds uit respect voor de vennoten. Wanneer dit principe wordt toegepast, hebben coöperaties toekomst. Op deze wijze kan er een eerlijke prijs uitbetaald worden, kunnen de gemeenschappelijke kosten gedrukt worden en kunnen via gezamelijke initiatieven, individuele bedrijfskosten overgenomen worden ten voordele van de vennoten.

Misschien heeft deze crisis aangetoond dat deze principes niet overal heilig waren.